شکست تحقیرآمیز ترامپ در گرینلند

به گزارش روز چهارشنبه ایرنا، ترامپ رئیس جمهوری آمریکا چندی پیش در لفاظی‌هایی که باعث اختلاف با متحدان اروپایی اش در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) شد، گفت که این ائتلاف باید راه را برای تصرف گرینلند توسط آمریکا هموار کند.

وی ادعا کرده بود اگر گرینلند در دستان ایالات متحده باشد، ناتو بسیار قدرتمندتر و موثرتر می‌شود و هرچیزی کمتر از این، غیر قابل قبول است.

رئیس جمهوری آمریکا مدعیست به گرینلند برای هدف امنیت ملی نیاز دارد. وی اظهار داشت تصاحب گرینلند برای «گنبد طلایی» که ما در حال ساخت آن هستیم، حیاتی است.

پروژه گنبد طلایی قرار است سامانه‌ای چندلایه باشد که از مدار زمین تا زیرساخت‌های محلی در ایالات متحده را پوشش دهد. این پروژه برخلاف تصور، تنها مجموعه‌ای از موشک‌های رهگیر نیست، بلکه شبکه‌ای وسیع از ماهواره‌ها، رادارها، سامانه‌های ضدپهپاد و حتی شاید سلاح‌های هدایت انرژی را شامل می‌شود.

کشورهای اروپایی بارها آشکارا مخالفت خود را با تصمیم آمریکا در مورد این جزیره اعلام کرده اند. مته فریدریکسن نخست وزیر دانمارک آنچه را که «فشار غیرقابل قبول» از سوی «برخی متحدان بسیار نزدیک» خوانده، محکوم کرده است.

یوهان واده فول وزیر خارجه آلمان در اظهاراتی با انتقاد از تهدیدهای رئیس جمهور آمریکا مبنی بر اعمال تعرفه‌های اضافه بر کشورهای مخالف الحاق گرینلند به ایالات متحده تاکید کرد که سرنوشت این جزیره باید توسط مردم آن تعیین شود.

امانوئل مکرون رئیس‌جمهوری فرانسه نیز درباره ورود جهان به دوره‌ای از «بی‌ثباتی و عدم‌تعادل»، هشدار داد که با تضعیف چندجانبه‌گرایی و زیر پا گذاشته شدن حقوق بین‌الملل، نظم مبتنی بر قواعد در مسیر فرسایش قرار گرفته است.

نیویورکر در مطلبی که بخش نخست آن روز گذشته منتشر شد، به موضوع لفاظی ترامپ و افزایش بی اعتمادی نزد متحدان اروپایی اش و کانادا در سایه هژمونی منفی آمریکا در به اصطلاح نظم جهانی بعد از جنگ جهانی دوم پرداخته است.

این رسانه با اشاره به لفاظی های ماه ژوئن ترامپ در مقابل شرکای اروپایی اش و هشدار دادن به آن ها درباره این که اگر آمریکا مالک گرینلند نشود و از آن دفاع نکند روسیه و چین این کار را خواهند کرد نوشـت: اواخر همان ماهی که ترامپ این تهدیدها را مطرح کرد، دانمارک و چند کشور اروپایی دیگر برای رزمایش نظامی به گرینلند نیرو فرستادند. به نظر می رسید که این اقدام آن ها برای اثبات جدیت این کشورها در حفاظت از این جزیره در برابر دشمنانی مانند روسیه و چین بود، هرچند که آشکارا ارسال پیام به ترامپ را نیز هدف قرار می داد.

فابریس پوتیر مدیر سابق برنامه‌ریزی سیاسی در ناتو، گفت: این واقعیت که اروپا احساس کرد باید یک نیروی بازدارنده را در مقابل قدرتی مستقر کند که نسل‌ها به عنوان نیروی بازدارنده نهایی برای دفاع از اروپا قلمداد می‌شد، کاملاً بر خلاف درک ما از جهان است.

ترامپ با اعلام تعرفه‌های اضافی که به ۲۵ درصد افزایش می‌یابد، به این اقدام اروپایی ها واکنش نشان داد که تا زمان نهایی شدن تصاحب گرینلند توسط آمریکا پابرجا خواهد ماند.

با این وجود، در داووس، یک روز پس از سخنرانی مارک کارنی نخست وزیر کانادا، ظاهرا ترامپ از تهدیدهای خود عقب‌نشینی کرد و گفت که ایالات متحده برای تصرف گرینلند از زور استفاده نخواهد کرد و تعرفه‌ها را اعمال خواهد کرد. شاید رزمایش‌های نیروهای اروپایی بر او تأثیر گذاشته باشد و یا شاید یکی از مشاورانش تأثیر بالقوه‌ مجموعه‌ای از اقدامات متقابل گسترده تجاری را که رهبران اروپایی، از جمله امانوئل مکرون رئیس جمهوری فرانسه از آن حمایت می‌کردند برای او تشریح کرده باشد؛ اقداماتی که می‌تواند صد میلیارد دلار ضرر به اقتصاد ایالات متحده وارد کند. در همان روز، ترامپ «چارچوب» توافقی را که با میانجی‌گری مارک روته دبیرکل ناتو، بدست آمده بود، اعلام کرد.

جزئیات اندکی از این توافق در دست است، اما به نظر می‌رسد که ایالات متحده و دانمارک توافقنامه ۱۹۵۱ را مورد بازنگری قرار خواهند داد که ممکن است پایگاه‌ها یا ایستگاه‌های دفاع موشکی بیشتری از آمریکا را به عنوان بخشی از به اصطلاح گنبد طلایی ترامپ اضافه کنند. یک بند دیگر در این توافق می‌تواند قدرت‌های متخاصم را از سرمایه‌گذاری یا بهره‌برداری از منابع گرینلند بازدارد. به عبارت دیگر، ترامپ با این موافقت خود باعث شد بحران در ناتو را اساساً با همان مجموعه‌ای از گزینه‌هایی که ماه‌ها پیش وجود داشت، به پایان برساند.

نیویوکر نوشت: اگر این توافق به قوت خود باقی بماند اروپا ممکن است آن را عقب نشینی ترامپ قلمداد کند اما مشکل بزرگتر اقدامات پیشنهادی رئیس جمهوری آمریکا نیست بلکه منطق چنین اقداماتی است.

همانطور که ایوو دالدر سفیر ایالات متحده در ناتو از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳، گفت: ترامپ به روشنی نشان داد که مایل به دفاع از قلمرویی است که در اختیار دارد، و اگر چنین مالکیتی را نداشته باشد، تمایل کمتری به آن نشان خواهد داد. این رویکرد پیامی مهم را در مورد این مفهوم که امنیت هر فرد از امنیت همه جدایی‌ناپذیر است، به سایر کشورهای ناتو می‌فرستد.

نیویورکر در پایان گزارش خود عنوان کرد: صرف نظر از راه‌حل نهایی، این بحران تلاش‌های اروپا برای جدا کردن امنیت خود از ایالات متحده را تسریع خواهد کرد.

این پیشنهاد آسان و سهل الوصول نیست: برای مثال، در اروپا سامانه ای که بتواند با پلتفرم دفاع هوایی پاتریوت ساخت ایالات متحده رقابت کند وجود ندارد که این قاره بتواند در مقیاس وسیع تولید کند. علاوه بر این، خود اروپا دچار اختلاف است: کشورهای اروپایی نتوانستند در مورد پاسخ به تهدیدات تعرفه‌ای ترامپ به توافق برسند، و درباره این که اگر آمریکا رهبر نباشد چه کشوری باید رهبری را بدست بگیرد، اجماعی وجود ندارد.

با این همه، فروپاشی یک نظم چند دهه‌ای ممکن است امری اجتناب‌ناپذیر باشد. نخست وزیر کانادا در داووس با تکرار دوباره سخنان هاول گفت: «ما تابلو را از پنجره بیرون می‌اندازیم».

منظور کارنی از بیرون انداختن تابلو -همان طوری که در بخش اول این گزارش اشاره شد- روایت هاول نمایشنامه نویس مخالف اهل چک از سبزی فروشی است که با نصب تابلوی « کارگران جهان متحد شوید» (مانیفست حزب کمونیست) پشت پنجره مغازه خود، به رغم این که خود و مشتریانش اعتقادی به این شعار نداشتند در آیین نمایشی در ستایش از نظام کمونیستی نقش ایفا کرد.

کارنی گفت: ایالات متحده ممکن است ثروتمند و قدرتمند باشد، اما متحدان دیرینه آن «چیزی دارند و آن ظرفیت دست کشیدن از تظاهر، برای بیان واقعیت است.»