چرا برخی دانشجویان متوجه شرایط امروز نیستند؟

در شرایطی که آژیرهای خطر در مرزهای جغرافیایی و امنیتی ایران به صدا درآمده و گمانه‌زنی‌ها درباره حمله نظامی خارجی، به‌ویژه از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی، به اوج خود رسیده است، انتظار می‌رفت فضای دانشگاه به عنوان قرارگاه پیشران فکری کشور، منسجم‌تر و هوشیارتر از همیشه باشد. اکنون که کشور در آماده‌باش برای دفع هرگونه تهدید احتمالی به سر می‌برد و سخن از پروژه «کشته‌سازی» و ایجاد آشوب داخلی به میان است، این پرسش جدی مطرح می‌شود که چرا برخی دانشجویان، هرچند اندک، هنوز ابعاد این شرایط حساس را درک نکرده‌اند؟

نقشه رسانه‌ای و امنیتی دشمن برای بسیاری از ناظران روشن است. شبکه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور مانند «ایران اینترنشنال»، «من و تو» و «بی‌بی‌سی فارسی» با تمرکز بر پمپاژ ناامیدی و التهاب اجتماعی، به دنبال شکل‌دهی به فضای روانی خاصی در کشور هستند. در کنار این فضاسازی‌ها، برخی گروهک‌های تجزیه‌طلب نیز همواره مترصد فرصت برای ایجاد ناامنی در مرزها بوده‌اند. آنچه در این میان اهمیت دارد، مسئله «تمامیت ایران» است؛ موضوعی که باید خط قرمز همه جریان‌های سیاسی و اجتماعی باشد.

در چنین شرایطی انتظار می‌رود دانشجو، به عنوان عنصر آگاه و تحلیلگر جامعه، نه تنها در دام هیجانات زودگذر گرفتار نشود، بلکه نقش آرام‌سازی و روشنگری را ایفا کند. دانشگاه همواره محل تضارب آرا و تولید اندیشه بوده است، اما این کارکرد زمانی ارزشمند است که بر پایه تحلیل عمیق و شناخت دقیق از شرایط داخلی و بین‌المللی شکل بگیرد.

نکته قابل توجه آن است که عموم مردم ایران، با وجود فشارهای اقتصادی و معیشتی، در بسیاری از مقاطع نشان داده‌اند که قدرت تفکیک میان مطالبه‌گری و افتادن در زمین سناریوهای بیگانه را دارند. در مقابل، گاه از برخی دانشجویان رفتارهایی دیده می‌شود که بیشتر رنگ و بوی هیجان دارد تا تحلیل؛ شعارهای احساسی، رفتارهای تند و بعضاً هتاکانه که نه کمکی به اصلاح امور می‌کند و نه در شأن محیط علمی دانشگاه است.

البته نباید از این نکته غافل شد که اکثریت دانشجویان کشور، درک درستی از شرایط دارند و رفتارهای ساختارشکنانه مربوط به اقلیتی محدود است. با این حال، رسانه‌های معاند تلاش می‌کنند با بزرگ‌نمایی اقدامات همین اقلیت، تصویری کلی از دانشگاه ایران ارائه دهند و آن را به عنوان نماد نارضایتی فراگیر معرفی کنند. این نوع نمادسازی می‌تواند چهره علمی و فرهیخته دانشگاه را مخدوش کند.

از سوی دیگر، مسئله آزادی بیان در دانشگاه‌ها نیز قابل تأمل است. در فضای کنونی، طیف‌های مختلف دانشجویی امکان طرح دیدگاه‌های خود را دارند؛ امکانی که باید در چارچوب قانون و با حفظ حرمت‌ها مورد استفاده قرار گیرد. تجربه‌های تاریخی نشان داده است که نبود امنیت و ثبات، پیش از هر چیز به فضای علمی و دانشگاهی آسیب می‌زند. آزادی در سایه امنیت معنا پیدا می‌کند و حفظ این تعادل، مسئولیتی مشترک میان مسئولان و دانشجویان است.

آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، تقویت عقلانیت و گفت‌وگوی مستدل در فضای دانشگاه است. دانشجو در این برهه حساس، می‌تواند نقش «روشنگر» را ایفا کند؛ با مطالعه دقیق، تحلیل چندجانبه و پرهیز از قضاوت‌های شتاب‌زده. هرگونه آشوب و تنش داخلی، در نهایت به سود بازیگران خارجی تمام می‌شود؛ این تجربه‌ای است که تاریخ بارها آن را تکرار کرده است.

در میان این فضای پرالتهاب، حضور دانشجویان آگاه و مسئولیت‌پذیر امیدبخش است. برگزاری نشست‌های تبیینی، تولید محتوای تحلیلی در فضای مجازی و گفت‌وگوهای چهره‌به‌چهره می‌تواند به ارتقای سطح آگاهی جمعی کمک کند. راهکار اساسی نیز پس از فروکش کردن هیجانات، تقویت کرسی‌های آزاداندیشی و مباحثات علمی و اقناعی است؛ مسیری که دانشگاه را از تقابل‌های احساسی به سوی تعامل عقلانی و رشد جمعی هدایت می‌کند.

دانشگاه اگر قرار است پیشران جامعه باشد، باید پیش از هر چیز، پایبند به منطق، گفت‌وگو و مسئولیت‌پذیری ملی باشد؛ رسالتی که تحقق آن، آینده ایران را تضمین خواهد کرد.